Məqalələr

Cinayətin subyekti dedikdə, cinayət qanununda müəyyən olunmuş yaş həddinə çatmış və cinayət törətmiş anlaqlı şəxs başa düşülür. Cinayətin subyektinin anlayışından da göründüyü kimi cinayət törətmiş şəxs, anlaqlılıq və cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyə imkan verən yaş həddi cinayətin subyektinin zəruri hüquqi əlamətləridir.  Cinayət məsuliyyətinin yaranması üçün yuxarıda qeyd edilən əlamətlərlə yanaşı müəyyən əlavə xüsusiyyətlərə malik olan subyektlər vardır ki, onlar xüsusi subyektlər hesab olunur. Bu subyektlər cinsinə, sosial vəziyyətinə, zərərçəkmiş şəxslə münasibətdə sosial-hüquqi vəziyyətinə və s. uyğun olaraq cinayət məsuliyyəti daşıyırlar.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərin məsuliyyəti müəyyən edilmişdir.

Məlum olduğu kimi, Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyasının ayrı-ayrı məhkəmə tərkibləri arasında “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 43.8-ci maddəsinin tətbiqi ilə bağlı fərqli hüquqi yanaşmaların mövcud olduğu nəzərə alınaraq, mübahisəli məsələ üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin təmin edilməsi baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 418-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hüquqi mexanizmdən istifadə olunmasına qərar verilmiş, bununla əlaqədar olaraq Ali Məhkəmə müzakirəyə çıxarılmış mübahisəli hüquqi məsələni ictimaiyyətin diqqətinə çatdıraraq maraqlı şəxsləri və təşkilatları yazılı formada əsaslandırılmış hüquqi rəylərini Ali Məhkəməyə təqdim etməklə müzakirələrdə iştiraka dəvət etmişdir (http://www.supremecourt.gov.az/post/view/1418 ). Bu baxımdan Ali Məhkəmənin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirərək bu sahədə geniş təcrübəsi olan bir hüquqşünas kimi qaldırılan məsələ ilə bağlı hüquqi mövqeyimi diqqətinizə çatdırmağı zəruri hesab edirəm.

Məlum olduğu kimi, Ali Məhkəmənin ayrı-ayrı məhkəmə tərkibləri arasında icra icraatı qaydasında ipoteka predmeti olmayan əmlakın açıq hərracdan satılması qaydası ilə bağlı fərqli hüquqi yanaşmaların mövcud olduğu nəzərə alınaraq, mübahisəli məsələ üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin təmin edilməsi baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 418-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hüquqi mexanizmdən istifadə olunmasına qərar verilmiş, bununla əlaqədar olaraq Ali Məhkəmə müzakirəyə çıxarılmış mübahisəli hüquqi məsələni ictimaiyyətin diqqətinə çatdıraraq maraqlı şəxsləri və təşkilatları yazılı formada əsaslandırılmış hüquqi rəylərini Ali Məhkəməyə təqdim etməklə müzakirələrdə iştiraka dəvət etmişdir

Ölkədə təsbit edildiyi ilk gündən etibarən ölkənin bir çox sahəsinə dərin təsir göstərən Covid-19 pandemiyası, hüquq sahəsinə də təsir göstərərək qanunvericilikdə bir sıra dəyişikliklərin həyata keçirilməsinə səbəb olmuşdur.

   Azərbaycan Respublikasının bank sistemi və bank fəaliyyətini tənzim edən qanunvericilik.  1995-ci il 12 noyabr tarixində keçirilən referendumda qəbul olunmuş müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 19-cu maddəsinin II bəndində pul nişanlarının tədavülə buraxılması və tədavüldən çıxarılması hüququnun yalnız Milli Banka mənsub olması bir daha təsbit olunmuşdur. Eyni zamanda Konstitusiyada Milli Bankın dövlətin müstəsna mülkiyyətində olması da müəyyən edilmişdir. Yeni Konstitusiyanın qəbulu Azərbaycanda hüquqi dövlət quruculuğu sahəsində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanmasından xəbər verirdi. Məhz buna görə də bütün sahələrdə olduğu kimi bank qanunvericiliyi sahəsində də yeni quruculuq işlərinə başlanıldı. Belə ki, artıq 1996-cı il 10 iyun tarixində "Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı haqqında", 14 iyun tarixində isə "Azərbaycan Respublikasında banklar və bank fəaliyyəti haqqında" Qanunlar yeni redaksiyada qəbul edildi. Bank sisteminin və onun normativ hüquqi bazasının inkişaf etdirilməsi və bank sistemində aparılan ardıcıl islahatların daha da dərinləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 26 dekabr tarixli Fərmanı ilə bank qanunlarının yenidən işlənməsi tapşırığı verilmişdir.

Müəllif: Mehran Əmirli

Qədim tarixə malik ölkəmizdə əsrlər boyunca müxtəlif xalqların birlik və bərabərlik halında yaşadığını görə bilərik. Nəinki, Azərbaycan, hətta dünya tarixində əhəmiyyətli yerə malik olan Şirvanşahlar dövlətində də multikultural ənənələr mövcud olmuşdur. Şirvanşahlar min ilə yaxın bir müddətdə Azərbaycanın şimal-şərq torpaqlarını idarə etmiş, tariximizin şanlı səhifəsinə izlər qoymuşlar.
 Şirvanşahların hakimiyyəti dövründə bu ərazilərdə təxminən yarım milyona yaxın xalq yaşamışdır. Bu xalqın əsasını oğuz türkləri təşkil etsə də, bununla yanaşı Sasanilər dövründə burada məskunlaşan köklü fars ailələri, Qafqazda yaşayan müxtəlif xalqların nümayəndələridə ölkənin siyasi və ictimai həyatında əsas yer tuturdular.

Təbii sərvətlər — insan tərəfindən öz ehtiyacını ödəmək üçün istifadə olunan təbii komponentlərdir.

  Planetimiz müxtəlif təbii ehtiyatlarla zəngindir. Yerdə mineral xammal (faydalı qazıntılar), torpaq, su, bioloji və rekreasiya  ehtiyatları geniş sahələrdə yayılmışdır. İnsanın yaşayış rifahının vəziyyəti birbaşa təbii ehtiyatların mənimsənilmə səviyyəsindən asılıdır.

Təbii sərvətlərin təsnifatı.

    Qanunun tərifi çətindir, əslində onun tərifi şəxsdən şəxsə dəyişən bir xüsusiyyətdir. Mənə, bu bir həyat fəlsəfəsidir. Amma bəlkə sənə görə bu sadəcə adi qaydalar ardıcıllığıdır. Bəziləri üçün isə bir heç nədir. Amma dəyişməyən budur ki, insanların üzərindəki hakimiyyəti qüvvətli olan və hətta onları qorxudan da elə qadağalardır. Hər qadağa bir qanun olmaq məcburiyyətində deyil, lakin hər qanunun özünəməxsus xüsusi qadağaları var. Məsələn, bir qadının uşağına "heç nəyə toxunma" deməsinin qanunla əlaqəsi yoxdur. Ancaq övladını görmək icazəsi olmayan bir atanın uşağına toxunması  qanunu əlaqəlandirir.

Avesta (awastāg, apastāk, upastākəm) – Zərdüştiliyin müqəddəs kitablar külliyyatı. Dövrümüzə tam şəkildə çatmamışdır. Hesab edir ki, Avestanın tərkib hissələri, əsasən e.ə. 1-ci minilliyin 1-ci yarısında formalaşmağa başlamışdır. Avestanın dünyagörüşü üçün ifrat dualizm xarakterikdir. Avestaya görə dünyada həm maddi, həm də xəyali olan hər şey xeyir və ya şər başlanğıca malik olmaqla iki qismə ayrılır. İnsan bu və ya digər mövqeyi seçməkdə sərbəstdir. Zərdüştilik ənənəsinə görə, "Avesta"nın əvvəlki əsrlərdə mövcud olmuş nüsxələrindən biri Makedoniyalı İsgəndər tərəfindən yandırılmışdır. Bizə məlumdur ki, hələ e.ə. IV əsrin son rübündə yunan alimi Feopomp Makedoniyalı İsgəndərin tapşırığı ilə zərdüştilik dininin qədim kitablarını öyrənirdi.

Gündəlik danışıq prosesində “qlobal hadisələr” , “qloballaşma” kimi sözlərdən istifadə edilir. Bəs,nədir bu sözlərin mənası və əhəmiyyəti,həyatımızdakı rolu? Gəlin,nəzər salaq.

“Bəşəriyyətin inkişafının müasir mərhələsində qloballaşma onun əsas məzmununu müəyyən edir” desək yanılmarıq. Bu prosesin əsas səbəblərini, təzahür formalarını, nəticələrini, müxtəlif aspektlərini aydınlaşdırmadan müasir dünyamızda baş verən sosial, iqtisadi, kulturuloji, geosiyasi və digər prosesləri düzgün anlamaq mümkün deyil. Bir çoxlarımız fərqinə varmasaq da, qloballaşmanın təsirini və işarələrini hər gün həyatımızda görə bilərik. Adi gündəlik həyatınızı gözünüzün önündə canlandırın. Səhər yuxudan oyanıb dişlərinizi Avropada istehsal edilmiş diş pastası ilə fırçalayırsınız, Türkiyə məhsulu olan sabunla yuyunursunuz, Çində istehsal edilmiş kompüterinizdə dünya xəbərlərini Azərbaycan xəbər portalları ilə yanaşı, ABŞ, Rusiya və b. qəzetlərdən oxuyursunuz, elektron poçtunuza İsveçrədə beynəlxalq konfransda iştirakınızı təsdiq edən məktub alırsınız, Koreyada istehsal edilmiş telefonunuzla dostunuzla zəngləşib gündəlik planlarınızı dəqiqləşdirirsiniz, səhər yeməyi süfrəsində mütləq hər hansı bir qida xaricdə istehsal edilib, İtaliyada istehsal edilmiş kostyumunuzu geyinib, Almaniyada istehsal edilmiş avtomobilinizlə işə gedirsiniz. Başqa sözlə, hər gün siz dünyanın müxtəlif bölgələrində istehsal edilən məhsullara və tanımadığınız minlərlə insana arxalanaraq gündəlik həyatınızı qurursunuz.

Qafqaz dünyanın ən yaxşı və yüksək potensiala malik regionalarından biridir. Bu region böyük əhəmiyyətə malik olduğu üçün daim diqqət mərkəzindədir.

Qafqaz Azərbaycan, Gürcüstan, Rusiya, Ermənistan və Türkiyə sərhədləri ilə Xəzər dənizinin şərq və Qara dənizin qərbinin arasında yerləşən regiondur.[1]

Ümumilikdə, regiona Azərbaycan, Rusiya, Gürcüstan və Ermənistan aiddir. Şimali və Cənubi hissələrdən ibarət olan regionun şimal hissəsi Rusiyanın və cənub hissəsi isə digər üç dövlətin nəzarəti altındadır. Regionda böyük əhəmiyyətə malik olan resurslar və habelə, ticarət üçün lazım olan mühüm magistral yollar vardır. Regiondakı dövlətlərin bir-biri ilə həm tarixən, həm də müasir dövrdə müxtəlif sahələrdə əlaqələri olmuşdur. Bu əlaqələr həm də mədəni məzmunda olmuş, bu xalqların hal-hazırda belə bir-biriləri ilə oxşarlıqları var. Qafqaz özünün çox doğma görünən “ailə inistutu” ilə də fərqlənir. Dünyanın çox az regionunda bu nəzərə çarpır. Eləcə də buradakı xalqlar bir-birinə bənzəyən və bir-birindən seçilməyən zəngin adət-ənənələrə malikdirlər. Onu qeyd etməliyəm ki, yalnız indiki Ermənistanda yaşayan toplum sonradan bura gəlmədir. Mövzumuzun arqumenti tək bu olmasa da, tarixdən də bəlli olduğu kimi bu insanlar Qafqaz xalqlarının, xüsusilə də Azərbaycan xalqının milli mənəvi dəyərlərini saxta şəkildə özününküləşdirməyə çalışıblar və çalışırlar.

XXI əsrin kabusu-islamofobiyadır. Birincilər “Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!” şüarı ilə dünya siyasi səhnəsinə çıxmışdılarsa, ikincilər, əslində, “Bütün ölkələrin islamofobları, birləşin!” şüarı ilə antiislam cəbhəsi formalaşdırmaqla həmin siyasi səhnəni zəbt etmək niyyətindədirlər. Beynəlxalq aləmdə  etimadsızlıq mühiti formalaşmaqda, irqçilik, millətçilik,  ksenofobiya  genişlənməkdə, etnik və  milli dözümsüzlük az qala həyat tərzinə çevrilməkdə olduğu bir vaxtda Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm, dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoq, tolerantlıq və harmonik etnik müxtəlifliyin özünəməxsus birgəyaşayış  modeli formalaşmışdır. Dünya bu modeli öyrənməkdədir. Çoxmədəniyətlilik (multikulturalizm) bu modelin əsas fəlsəfəsini təşkil edir.

Hörmətli  məhkəmə, hörmətli proses iştirakçıları!  Ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi kimi adlandırılan növbəti məhkəmə prosesi başa çatmaq üzrədir. Artıq hörmətli dövlət ittihamçısı da çıxış etdi və müdafiəçisi olduğum Təqsirbəy Günahov Flankəs oğlu və Momo Qələtzadə Lotuş oğluna cəza istəməsi ilə mənə aydın oldu ki, bu işdə həmin şəxslərin təqsirli bilinərək, məhkum olunacaqları tərzdə hər hansı bir ədalətdən danışmaq böyük cəsarət istəyir.

Azərbaycanda investisiya fəaliyyətinin genişləndirilməsi və sənaye istehsalının artırılması məqsədi ilə 2016-cı ilin əvvəlindən başlayaraq Azərbaycanda investisiyaların təşviqi ilə bağlı bir sıra qanunvericilik aktları qəbul edildi və hazırda investisiya təşviqi sənədi vasitəsi ilə investisiyaların təşviqi həyata keçirilməkdədir.

Bu material Azərbaycan Respublikası ərazisində əmək məsələləri sahəsində və ya BƏT-lə bağlı araşdırma aparanlar üçün yararlı ola bilər. Bildiyimiz kimi, Azərbaycan Qanunvericiliyi konvensiyalar və beynəlxalq sazişlərə əsaslanaraq, canlı kimi, inkişaf etməkdədir.

Əmtəə nişanları və fərqləndirici nişanlar ümumi ifadələrdən və işarələrdən olmamalıdır. Hansı ki, bu işarələr və ifadələr ümumi cəmiyyətin mülkiyyətinə/ istifadəsinə aiddir (res communis). Həmçinin dini işarələr, simvollar, sözlər də əmtəə nişanının və sənaye nümunəsinin patentləşmə obyekti ola bilməz. "CANNABİS" ifadəsi dedikdə hamının yadına ilk olaraq marixuana düşür. Hansı ki, bir çox ölkələrdə dövriyyəsinə qadağa qoyulub və ya məhdudlaşdırılıb. 1999-cu il tarixində İsveçrəli bir vətəndaş CANNABİS ibarəsini Avropada daxilimi marketdə qorunmaq üçün patentləşdirmək Avropa Patent Ofisinə müraciət edir. 2003-cü il tərifində həmin ifadə həmin şəxsin adına patentləşir.
müəllif: Aqil Layıc

İnternetin ortaya çıxması ilə müasir insan həyatında da inanılmaz də­yi­­şikliklər ortaya çıxır. Bu sahədəki dəyişikliklər nəticəsində əvvəllər heç kimin xəyalını qura bilməyəcəyi fürsət və imkanlarla yanaşı təh­did­lər, təhlükələr, yeni risklər də ortaya çıxıb. İnternetin istifadə olun­duğu yeni bir həyat tərzi yeni qaydalar, tənzimləmələr, etik də­yər­lər və buna bağlı davranışların formalaşdırılmasını zəruri edən il­kin amillərdəndir.

Son zamanlar bir çox həmkarlarımdan bizim qanunvericiliyin digər ölkələrdən "köçürülməsi" (xüsusən Rusiyadan) barədə gileyli fikirlərə rast gəlirəm.

Tədqiqat mövzusunun aktuallığı. Bütün dünyada bankların iqtisadiyyatın qan-damar sistemi olduğu artıq birmənalı şəkildə qəbul olunmuşdur. Bu baxımdan, bank sisteminin hüquqi tənzimlənməsi hər bir dövlət üçün çox mühüm əhəmiyyət daşıyır. Etiraf etmək lazımdır ki, hazırkı dövrdə bank sferasının vəziyyəti ölkəmizdə aktiv inkişafda olan bazar münasibətlərinin tələblərinə tam cavab vermir və istifadəçilərə təqdim olunan bank xidmətlərinin qeyri-qənaətbəxş çeşidləri və keyfiyyəti, ölkə üzrə bank şəbəkəsinin qeyri-bərabər inkişafı, çoxlu sayda kiçik bankların mövcudluğu, eləcə də onların kapitallaşmasının aşağı səviyyəsi ilə xarakterizə olunur.

Azərbaycan Respublikasının cinayət hüququnda özünü öldürmə həddinə çatdırmaya görə cinayət məsuliyyətinin hüquqi-tarixi tədqiqi

Ceyhun Əzizov, BDU-nun Cinayət hüququ və

кriminоlogiya kafedrasının magistrantı

Cərimə - cəzanın bir növü kimi

müəllif Ceyhun Əzizov

Cinayət hüququnun bəzi fəlsəfi müddəaları haqqında

F.Y.Səməndərov

Bakı Dövlət Universiteti

Əmri icra etməmə – hərbi xidmət əleyhinə olan cinayət kimi

Əzizov Ceyhun Həmid oğlu
BDU-nun Cinayət hüququ və kriminologiya kafedrasının magistrantı