Fəlsəfə və din. Mirzəyeva İradə

Fəlsəfə və din

            ARPDIA Inzibati idarəetmə   Mirzəyeva İradə

        Bir-biri ilə yaxın əlaqə içində olan fəlsəfə və din anlayışları vardır.Fəlsəfə antik Yunanda dini inancların tənqidi ilə başlamışdır.Dini tənqid edərək özünü var edən fəlsəfə orta əsrlərdə din ilə iç-içə girmiş və dini inancları möhkəmləndirmək üçün istifadə olunmuşdur.Fəlsəfə hər şeyi sorğuladığı üçün ətrafında gördüyü hər şeydə bir səbəb-nəticə əlaqəsi axtarır.Burada həqiqətə ağıl və fikir irəli sürməklə çatılır.Fəlsəfə sual verər,şübhə edər, tənqidə açıqdır, yeni biliklər ortaya qoyar və dəyişər.Lakin din belə deyil.Dinin kəskin nöqtələri var.Din mənbə baxımdan ilahi, fəlsəfə isə insan  məhsuludur.Dində şübhəyə yer yoxdur,dəyişimə açıq deyil.Fəlsəfə ilə dinin oxşar və fərqli cəhətlərini aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar.

Oxşar cəhətlər

     Fəlsəfədə yer alan bəzi məsələlər dində də yer alır. Din də,fəlsəfə də kainatı anlamağa və anlatmağa çalışır.Belə bir nümunə göstərmək olar ki,həyatın mənası həm fəlsəfə üçün, həm də din üçün önəmlidir.Fəlsəfə  “Kainat necə yaranmışdır?” və “İnsanın var olma səbəbi nədir?” kimi suallar verər.Bu suallar ilahi dinlərdə də sorğulanır və cavablanır.Yəni fəlsəfə də,din də insanın var olma səbəbi,kainatın var olması,yaşamın dəyəri,əxlaqlılıq,dəyərlər,insaniyyət və s. mövzuları əhatə edir.

Fərqli cəhətlər

     Fəlsəfədə şübhəçi və tənqidi yanaşmalar vardır.Bu yanaşmalar insanın doğru biliklərə çatmasına yardımçı olur.Fəlsəfədə isbat məcburiyyəti olsa da,din də belə bir məcburiyyət yoxdur.Fəlsəfədə mənbə insan ağlı olduğu halda,dində mənbə kainatın yaradıcısı Allahdır və onun doğruları müqəddəs kitabın və peyğəmbərin bildirdiklərindən ibarətdir.Dində onun doğrularına inandıqdan sonra şübhə duyulmaz.Çünki bu doğrularda inam əsasdır.

Qısacası,din konkret yeniliyi,təzə düşüncəni qəbul etmir,fəlsəfə isə məntiqə əsaslanır.                                                         

 Mənbə:

http://www.felsefe.gen.tr/felsefeye_giris/felsefe_din_iliskisi_nedir.asp

https://www.forumeodev.com/felsefe-ile-din-arasindaki-farklar-ve-ortak-ozellikler.html