Qanun və qanunun vacibliyi.Əbilzadə Aynaz

Qanun və qanunun vacibliyi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında
Dövlət İdarəçilik Akademiyası İnzibati İdarməetmə fakültəsi

Əbilzadə Aynaz

aynaz.ebilzade@gmail.com

    Qanunun tərifi çətindir, əslində onun tərifi şəxsdən şəxsə dəyişən bir xüsusiyyətdir. Mənə, bu bir həyat fəlsəfəsidir. Amma bəlkə sənə görə bu sadəcə adi qaydalar ardıcıllığıdır. Bəziləri üçün isə bir heç nədir. Amma dəyişməyən budur ki, insanların üzərindəki hakimiyyəti qüvvətli olan və hətta onları qorxudan da elə qadağalardır. Hər qadağa bir qanun olmaq məcburiyyətində deyil, lakin hər qanunun özünəməxsus xüsusi qadağaları var. Məsələn, bir qadının uşağına "heç nəyə toxunma" deməsinin qanunla əlaqəsi yoxdur. Ancaq övladını görmək icazəsi olmayan bir atanın uşağına toxunması  qanunu əlaqəlandirir.

    Hər bir insanın qanunla bağlı çox və ya az məlumatı var və bu olmalıdır da. Bu məlumatlardan aslılı olaraq  onlar davranışlarını məhdudlaşdırırlar. İnsanlar harada, nə vaxt, necə davranmalı, nəyin yaxşı, nəyin  pis olduğunu hüquq sayəsində başa düşürlər. Bu qavranılan pis-yaxşı  hərəkətlər  əslində  bir növ məhdudiyyətlərdir. Qanunla əhatə olunan qadağalar insan davranışını bu cür təsir edir və idarə edir. İnsan həyatında heç bir məhdudiyyət olmasaydı, məhdudlaşdırılacaq və ya məhdudlaşdırılmayacaq bir həyatın olması çox çətin olardı.

    İnsan həyatının və başqalarının həyatlarının təhlükəsiz olmasını istəyir. Bunun üçün qanunlara ehtiyac var. Ehtiyacların qarşılanmadığı bir ölkə inam və sülh içində ola bilməz. İnsan həyatı asan deyil, çətindir. Və qanunlar bunu çətinləşdirməyə çalışmır. Nəticədə qanunlar insan həyatını daha asanlaşdıran və insan həyatını qoruyan bir sıra qaydalar ardıcıllığıdır.

    İnsan həyatını canlı və ədalətli edən qanundur. Qanun fərdlərin əsas hüquq və azadlıqlarının təhlükəsizliyini öz nəzarəti altına almışdır. E. Zolanın sözlərinə görə, "ədalətin olmadığı ölkə vətən deyil". Konfutsiusun dediklərinə görə isə, "ədalətsiz bir dövlət vəhşi bir heyvandan daha təhlükəlidir".

    Nəticə etibarilə , heç bir qanunun olmadığı bir yerdə bərabərlik, sülh, ədalət və ictimai quruluşdan söz edilə bilməz.Qanun ; çörək və su kimi əsas ehtiyacdır  və əgər qanun olmasa   dünya məhv olmağa doğru irəliləyəcək.