Robot hakimlər məhkəmə işlərin aparılmasına kömək edəcək

Təzəlikcə avropalı alimlər tərəfindən hazırlanmış süni intellekt (proqram təminatı) Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin əksər qərarlarının qət hissəsini yüksək düzgünlüklə müəyyən etməyə nail olmuşdur.

Süni intellekt iş üzrə sübutları, hətta işlə bağlı etik məqamları da nəzərə almaq iqtidarındadır. Proqram təminatı işləri 79% ehtimalla düzgün həll edir.
 

Proqramın sınağı zamanı qeyri-insani rəftar, ədalətli mühakimə və şəxsi toxunulmazlıq mövzularında 584 ədəd ərizədən istifadə olunmuşdur. Təqdim olunmuş iş materiallarını nəzərdən keçirərək proqram öz qərarını qəbul edir ki, bu da Avropa Məhkəməsinin əksər hakimlərinin mövqeləri ilə üst-üstə düşür.

“Tədqiqatçıların sözlərinə görə bu cür süni intellekt hələ ki, tezliklə hakimlərin yerini tutmayacaqdır, lakin proqram hakimlərə baxılacaq işlərin prioritetləşdirilməsində kömək edə bilər. ” bu sözləri London Kollec Universitetinin layihə üzrə rəhbəri Nikolaos Alteras demişdir.

Eyni zamanda tədqiqat zamanı müəyyən olmuşdur ki, Avropa Məhkəməsinin hakimləri işlərə baxarkən əsasən hüquqi məsələlərə deyil, işlərin qeyri-hüquqi tərəflərinə daha çox diqqət yetirirlər. Ona görə də Avropa Məhkəməsinin hakimləri “formalist” deyil, daha çox “realist” kimi qiymətləndirilmişlər, bu da onları ABŞ Ali Məhkəməsinin hakimlərinə bənzədir.

Şeffeld Universitetinin hüquq müəllimi Dimitrios Tsarapatsanisin fikrinə görə, analoqu olmayan bu tədqiqat yüksək məhkəmələr tərəfindən qərar qəbul edilərkən onların əsaslandırmalarının ortaq meyarlarını müəyyən etmişdir.

Kompüter mühəndisi Vasileios Lampos “Əvvəlki proqram təminatları qərar qəbul edərkən, məsələn, cinayətin xarakterini və ya qanunların tələblərini nəzərə alırdı. Bu dəfə isə qərarlar iş barədə hakimlər tərəfindən əvvəlcədən hazırlanmış təhlil əsasında qəbul olmuşdur” deyir.